Skutki otyłości

"Zdrowy" ideał sylwetki

Czy negatywne skutki otyłości powinny zmobilizować nas do walki z nią? Nawet niewielka redukcja masy ciała, jak 5% wartości wyjściowej, może przynieść istotne korzyści zdrowotne i znacząco zmniejszyć ryzyko wielu chorób. Dążyć powinniśmy zatem do uzyskania „zdrowej” wagi, a wygląd i sylwetkę odłożyć na drugi plan. Jak się okazuje większe znaczenie ma nie radykalna zmiana i utrata większej liczby kilogramów, ale utrzymanie obniżonej (nawet nieznacznie) masy ciała przez dłuższy czas. Każdy kolejny krok w redukcji wagi, to także krok w kierunku poprawy samopoczucia i samoakceptacji.

Świat w obliczu wielkiego zagrożenia

Wyniki wielu ogólnoświatowych badań NHANES wykazały, że w populacji amerykańskiej na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat odnotowano aż 30% wzrost występowania otyłości. Obecnie ilość pacjentów cierpiących z tego powodu waha się w granicach 20% wszystkich mieszkańców USA.

Gdyby trend ten został podtrzymany za ok. 200 lat 100 % Amerykanów cierpiałoby na tę chorobę. Dane z innych kontynentów również nie są zadowalające. Szacuje się, że około 40% populacji europejskiej boryka się z tym problemem.

Konsekwencje zdrowotne otyłości

Gruczoły dokrewne

Otyłość może doprowadzić z biegiem czasu do nietolerancji glukozy i oporności na insulinę. Prowadzą one ostatecznie do cukrzycy typu 2, która dotyczy aż 80% wszystkich chorych. Dowiedziono, że mężczyźni z obwodem talii powyżej 102 cm są 4,5 razy bardziej narażeni na występowanie cukrzycy insulinozależnej niż mężczyźni z prawidłowym obwodem pasa. Adekwatnie kobiety z obwodem pasa powyżej 88 cm są 3,8 razy bardziej narażone na wystąpienie cukrzycy typu II w stosunku do kobiet z prawidłowym obwodem talii.

Do innych powikłań endokrynnych należą: zespół wielotorbielowatości jajników, zespół czynnościowego hiperandrogenizmu jajnikowego. Może dojść do uwstecznienia trzeciorzędowych cech płciowych oraz nadmiernego owłosienia (typu męskiego). Często pojawiają się zaburzenia miesiączkowania i zahamowanie owulacji, które mogą być powodem tymczasowej bezpłodności.

Układ sercowo – naczyniowy

Są to drugie po cukrzycy najczęstsze powikłania dotyczące głównie osób z otyłością aneroidalną. Polegają na szeregu zmian w naczyniach krwionośnych i krążącej krwi. Dochodzi do skurczu naczyń, rozbudowy śródbłonka tętnic oraz odkładania wapnia w ich ścianie, co ostatecznie prowadzi do wczesnego rozwoju miażdżycy. Zwiększa się objętość krwi krążącej i następuje przyspieszenie rytmu serca, co powoduje rozwój nadciśnienia tętniczego. Ponad 80% osób z otyłością brzuszną po 50 roku życia cierpi na nadciśnienie tętnicze. Wszystkie wymienione procesy prowadzą w ostateczności do choroby niedokrwiennej serca i jego niewydolności, które spotyka się aż u 40% otyłych osób. Zdarzają się dramatyczne konsekwencje w postaci udaru czy zawału. Serce osoby otyłej jest co najmniej kilka lat ”starsze” od serca zdrowych rówieśników.

Zaburzenia frakcji lipidowych

Dochodzi do wzrostu stężenia cholesterolu we krwi oraz LDL- cholesterolu i triglicerydów. Natomiast stężenie „dobrego” HDL- cholesterolu ulega obniżeniu. Stan taki dodatkowo przyspiesza rozwój miażdżycy.

Układ oddechowy

Do objawów pochodzących bezpośrednio z układu oddechowego należy zaliczyć bezdech nocny oraz astmę. Jednak pojawić się mogą również trudności z oddychaniem będące wynikiem niewydolności serca i uniesienia przepony przez narządy jamy brzusznej. W skrajnych przypadkach u osób w starszym wieku może dojść do niedotlenienia i zgonu.

Układ pokarmowy

Bardzo dokuczliwą dolegliwością jest refluks żołądkowo-jelitowy, powszechny u osób otyłych. Wraz z postępującymi zaburzeniami lipidowymi może dojść do stłuszczenia wątroby. Otyłość zwiększa ryzyko kamicy pęcherzyka żółciowego.

Skutki ortopedyczne

Pacjenci z nadmierną masą ciała bardzo wcześnie zaczynają cierpieć na bóle pleców oraz zwyrodnienia kości i stawów w konsekwencji ich nadmiernego obciążenia. Nierzadko też dochodzi do złamań, zwichnięć i powstania płaskostopia.

Skutki nefrologiczne

Na tle cukrzycy dojść może do glomerulopatii i uszkodzenia kłębuszków nerkowych.

Żylaki kończyn dolnych

Są konsekwencją zaburzeń lipidowych oraz braku aktywności fizycznej, podczas której fizjologiczna pompa mięśniowa wspomaga przepływ krwi przez naczynia żylne i naturalnie zapobiega powstawaniu żylaków.

Powikłania dermatologiczne

Należą do nich: rogowacenie ciemne, brodawki starcze, odparzenia oraz rozstępy (blizny po zbyt szybko rozciągającej się lub kurczącej skórze).

Zachorowanie na nowotwory

Zaburzenia endokrynne towarzyszące otyłości u kobiet sprzyjają rozwojowi nowotworów estrogenozależnych, takich jak rak sutka czy rak endometrium. Większą zapadalność notuje się także w przypadku raka trzonu macicy, okrężnicy oraz raka prostaty u mężczyzn.

Konsekwencje psychologiczno – społeczne

Otyłości niemal zawsze towarzyszą problemy natury emocjonalnej utrudniające funkcjonowanie w społeczeństwie. Należą do nich: poczucie izolacji i dyskryminacji, depresja, a także inne zaburzenia odżywiania. Zdarza się bowiem, że otyłość przechodzi w bulimię, a dalej nawet w anoreksję.

Skrócenie całkowitego potencjalnego czasu życia.

Udowodniono, że wraz ze wzrostem wartości BMI powyżej normy, wzrasta także ryzyko powikłań otyłości.

Na zakończenie podajemy informacje zebrane z wielu ogólnoświatowych badań, które ukazują jak wiele możemy w istocie zrobić. Czym wcześniej rozpoczniemy zmniejszanie czynników ryzyka i wprowadzanie zdrowego stylu życia, tym lepsze uzyskamy efekty.

Korzyści z redukcji masy ciała o 10 kg:

• spadek ciśnienia skurczowego o 10 mm Hg,
• spadek ciśnienia rozkurczowego o 20 mm Hg,
• spadek cholesterolu całkowitego o 10%,
• spadek cholesterolu LDL o 15 %,
• spadek TG o 30 %,
• wzrost HDL o 8%,
• spadek ryzyka rozwoju cukrzycy o 50%,
• spadek stężenia glukozy w surowicy o 30-50%,
• spadek hemoglobiny o 15%,
• spadek zgonów ogółem o 20-25%,
• spadek zgonów zależnych od cukrzycy o 30-40%,
• spadek zgonów zależnych od nowotworów o 40-50%,
• spadek objawów anginy pectoris o 91 %,
• wzrost tolerancji wysiłku o 33%.